Een koptelefoon voor je kind met autisme of ADHD

Je kind komt uit school en is ‘op’. Te veel geluid, te veel mensen, te veel tegelijk. Veel ouders van een kind met autisme of ADHD herkennen dat. Een koptelefoon kan dan helpen: hij dempt het geroezemoes en geeft je kind een rustig plekje, waar het ook is.

Het korte antwoord: kies een koptelefoon die past op het hoofd van je kind, met een volume dat niet boven de 85 dB uitkomt en kappen die het oor helemaal omsluiten. Spreek daarnaast met school af wanneer hij op mag. Voor jonge kinderen is de JBL JR470NC de enige kinderkoptelefoon met noise cancelling die Coolblue verkoopt. Voor tieners werken lichte modellen voor volwassenen vaak beter.

Wanneer helpt een koptelefoon je kind (en wanneer niet)?

Noise cancelling werkt het best tegen constant geluid: het rumoer van een klas of kantine, een ventilator, het gebrom in de auto of het vliegtuig. Juist dat soort geluid stapelt zich bij prikkelgevoelige kinderen op, vaak zonder dat ze het zelf meteen merken.

Plotselinge geluiden, zoals een stem vlak naast je kind, een schoolbel of een dichtslaande deur, dempt noise cancelling veel minder. Die worden zachter, maar verdwijnen niet. Dat is eigenlijk ook goed: je kind moet de juf en het verkeer nog kunnen horen.

Een koptelefoon is een hulpmiddel om prikkels te verminderen, geen behandeling. Hij werkt het best op vaste momenten: tijdens zelfstandig werken, in de pauze, onderweg of om thuis bij te komen. Veel ouders merken dat een kind er meer aan heeft als de koptelefoon er is ‘als het nodig is’, dan als hij de hele dag op zit.

Noise cancelling, gehoorkap of oordopjes?

• Koptelefoon met noise cancelling. Dempt passief (de kappen) en actief (antigeluid), en je kind kan er rustige muziek of een luisterboek mee luisteren. Nadeel: duurder, en hij moet opgeladen worden. Let op: bij kinderkoptelefoons is de noise cancelling vaak een stuk zwakker dan bij modellen voor volwassenen.
• Gehoorkap voor kinderen. Een eenvoudige kap zonder elektronica. Goedkoop, robuust en altijd ‘aan’, en hij dempt ook stemmen en harde klappen. Geen muziek, en in een stille klas voelt het soms te afgesloten.
• Oordopjes. Klein en licht, maar ze zitten in de gehoorgang. Veel prikkelgevoelige kinderen vinden dat juist onprettig, en jonge kinderen verliezen ze snel. Eerder iets voor tieners.

Heeft je kind vooral last van rumoer en harde geluiden, en is muziek niet nodig? Dan is een gehoorkap vaak de beste en goedkoopste eerste stap. Wil je kind ook luisteren naar muziek of een film, bijvoorbeeld onderweg, dan is een koptelefoon logischer.

Waar let je op bij een koptelefoon voor je kind?

Volume begrenzen (85 dB)

Een kinderkoptelefoon gaat meestal niet harder dan 85 dB. Dat is de grens die fabrikanten voor kinderen aanhouden; bij lang luisteren is lager nog beter. Heeft de koptelefoon geen eigen begrenzer, stel dan een limiet in op het apparaat:

• iPhone en iPad: ga naar Instellingen, dan Geluiden en voelsignalen (of Geluid en voelsignalen), dan Koptelefoonveiligheid, en zet ‘Verminder harde audio’ aan. Met Schermtijd kun je deze instelling vastzetten, zodat je kind hem niet zelf uitzet.
• Android: de optie heet per merk anders. Bij Samsung vind je hem als ‘Mediavolumelimiet’ bij de volume-instellingen. Met Google Family Link beheer je instellingen op afstand.

Noise cancelling helpt hierbij: omdat het omgevingsgeluid zachter is, hoeft je kind het volume niet op te schroeven.

Gewicht en pasvorm

Een kinderhoofd is kleiner, en een zware koptelefoon zakt af of drukt. Let op een verstelbare beugel die klein genoeg kan, en een gewicht rond of onder de 200 gram. De meeste koptelefoons voor volwassenen passen pas goed vanaf een jaar of 10 tot 12.

Materialen en prikkels

Zachte kussens, geen piepende of knellende onderdelen, en kappen die het hele oor omsluiten in plaats van erop te drukken. Let ook op de bediening: grote, fysieke knoppen zijn voor kinderen makkelijker dan touchbediening, die per ongeluk afgaat als je kind de koptelefoon aanraakt.

Stevigheid

Een koptelefoon die elke dag in een schooltas gaat, krijgt het zwaar. Een opvouwbaar model gaat langer mee. Een audiokabel is handig voor de schooltablet of het vliegtuig.

Een koptelefoon op school en in de klas

Of je kind een koptelefoon in de klas mag dragen, bepaalt de school. Scholen hebben met passend onderwijs een zorgplicht voor leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, en een koptelefoon is een eenvoudige aanpassing. Tips voor het gesprek met de leerkracht of intern begeleider:

• Spreek vaste momenten af, bijvoorbeeld tijdens zelfstandig werken en toetsen, en niet tijdens de instructie.
• Maak afspraken over aanspreken: een tikje op de schouder, of je kind zet één oorschelp af als de juf iets uitlegt.
• Geef de koptelefoon een vaste plek, zodat je kind niet hoeft te zoeken als het druk wordt.
• Vraag of de school zelf koptelefoons heeft. Sommige scholen hebben die voor de hele klas; dan valt je kind minder op.

Meer over hoe noise cancelling helpt bij overprikkeling lees je in ons artikel over ADHD en autisme.

Veelgestelde vragen

Vanaf welke leeftijd kan een kind een noise cancelling koptelefoon op?

Er is geen vaste minimumleeftijd. Belangrijker is dat de koptelefoon past en dat het volume begrensd is. JBL noemt voor de JR470NC een leeftijd van 3 tot 8 jaar, en een koper op Coolblue meldt dat hij zelfs zijn zoontje van 2 goed past. Let bij jonge kinderen vooral op hoe ze reageren: vinden ze de stilte prettig of juist eng?

Wordt een koptelefoon bij autisme of ADHD vergoed?

Meestal niet, soms wel. Zo zit het:

• Gemeente (Wmo). Hulpmiddelen om mee te kunnen doen in de samenleving vallen onder de Wmo, ook voor kinderen onder de 18. Maar volgens het ministerie van VWS worden hulpmiddelen die niet speciaal voor een beperking gemaakt zijn (‘algemeen gebruikelijk’) niet vergoed, en een gewone noise cancelling koptelefoon valt daar vaak onder. De gemeente moet wel naar jouw persoonlijke situatie kijken. Meld je bij het Wmo-loket of sociaal wijkteam; de gemeente onderzoekt je situatie binnen zes weken.
• Zorgverzekering. De basisverzekering vergoedt hulpmiddelen die samenhangen met medische zorg, zoals hoortoestellen voor slechthorenden. Een koptelefoon tegen prikkels hoort daar in de regel niet bij. Vraag wel na of je aanvullende verzekering iets vergoedt.
• Bijzondere bijstand. Heb je een laag inkomen, vraag dan bij de gemeente of bijzondere bijstand mogelijk is.
• School. Een koptelefoon voor gebruik in de klas kan onderdeel zijn van de extra ondersteuning die de school biedt. Vraag het na bij de intern begeleider.

Belangrijk: vraag een vergoeding eerst aan en koop pas daarna. Koop je eerst, dan krijg je mogelijk niets vergoed. Een onderbouwing van een behandelaar, zoals een psycholoog, orthopedagoog of ergotherapeut, maakt je aanvraag sterker.

Mag mijn kind de koptelefoon de hele dag dragen?

Liever niet. Gebruik hem op de momenten dat het druk is, of als je kind merkt dat het vol raakt. Zo blijft je kind gewend aan gewone geluiden, en blijft de koptelefoon iets wat helpt als het nodig is.

Kan mijn kind met een koptelefoon slapen?

Een koptelefoon is niet gemaakt om mee te slapen: de beugel drukt als je op je zij ligt. Heeft je kind 's nachts last van geluid, kijk dan eerder naar zachte oordopjes voor kinderen of een rustigere slaapkamer.

Tot slot

Een goede koptelefoon geeft je kind een plek om even bij te komen, op school, onderweg en thuis. Kies iets wat goed past, met een begrensd volume, en maak samen met je kind en de school afspraken over wanneer hij op gaat.

Wil je alle modellen naast elkaar zien? Bekijk onze koopgids voor prikkelgevoeligheid.

Bronnen

• Rijksoverheid: Hoe krijg ik ondersteuning van de gemeente vanuit de Wmo?
• Regelhulp (ministerie van VWS): Wmo-ondersteuning: voor wie en Hoe regelt u benodigde hulpmiddelen
• VNG: Jurisprudentie-overzicht Wmo
• Rijksoverheid: Zijn medische hulpmiddelen opgenomen in het basispakket?
• Rijksoverheid: Verantwoordelijkheid van scholen in passend onderwijs
• JBL JR470NC: zie de bronnen in onze review